Ruimte voor investeringen naast financiële uitdaging (27-09-2018)

Afbeelding voor bij kadernota

Het college van De Fryske Marren presenteerde op 26 september haar investeringsplannen en de programmabegroting 2019 aan de raad. De begroting is structureel sluitend met een positief saldo van € 1,0 miljoen in 2019 oplopend naar € 1,6 miljoen in 2022. Ondanks de financiële ombuiging die nodig is van € 3 miljoen, blijft er ruimte om te kunnen investeren in omgeving, zorg en duurzaamheid. “In de plannen staan kwaliteit en verbinding met inwoners en ondernemers voorop”, zegt wethouder Jos Boerland.

Financieel stabiel

Investeren kan omdat de gemeente financieel stabiel is. In fase 2 van de kadernota staan de investeringsplannen op een rij. Het college kiest met haar plannen voor een kwalitatief goede en veilige leefomgeving, zorg en welzijn, duurzaamheid en recreatie en toerisme. De raad vergadert op dinsdag 6 november over deze keuzes van het college (dit is fase 2 van de kadernota), zodat de plannen daarna definitief kunnen worden. Daarnaast stelt de raad op 6 november de begroting 2019 vast.

Financiële uitdaging

Onze gemeente heeft een financiële uitdaging van € 3 miljoen. In de begroting van 2019 nemen we daarvan € 0,5 miljoen op en in de jaren daarna structureel € 3 miljoen. Dit betekent dat we het beschikbare budget binnen onze gemeente anders moeten verdelen. Doordat we nu meer inzicht hebben in de werkelijke kosten van het sociaal domein, kunnen we hier beter op inspelen. Willen we de zorg op peil houden, dan betekent dit dat we gemeentebreed andere keuzes moeten maken. Op alle beleidsterreinen kijken we naar mogelijkheden van kostenbeheersing. In de kadernota 2019 komt het college hiervoor met voorstellen aan de raad.

Kadernota in twee fases

Jaarlijks stelt het college de kadernota op met daarin de hoofdpunten van het gemeentelijk beleid: waar willen we het beschikbare geld aan uitgeven en hoe zorgen we voor voldoende inkomsten? De kadernota is dit jaar opgedeeld in twee fases, in overleg met de raad. In fase 1 (juli 2018) ging het om de plannen met hoge prioriteit, zoals onderhoud aan wegen, bruggen en groen, vervanging van kunstgrasmatten en maatschappelijke uitgaven aan leerlingenvervoer en jeugdhulp.

Zo konden we deze plannen vlot uitvoeren en was er ruimte om zorgvuldig te kijken naar de plannen voor nieuw beleid (fase 2). Hierdoor konden we inspelen op het coalitieakkoord ‘Vooruit door verbinding’ en op de thema’s in het Interbestuurlijk programma (IBP; hierin maken overheden samen afspraken). Denk hierbij aan thema’s zoals samenwerking en duurzaamheid. De investering in de ‘onontkoombare’ plannen in fase 1 was € 2,5 miljoen. Daarnaast investeren we in 2019 € 2,5 miljoen in nieuw beleid (fase 2 van de kadernota). Ook in de jaren daarna blijft daar ruimte voor.

Speerpunten

Het college stelt voor om te investeren in kwaliteit van de omgeving en in veiligheid, zoals met een  aantal herinrichtingsplannen voor straten en verkeerssituaties. Daarnaast blijven duurzaamheid en recreatie & toerisme speerpunten in ons beleid. Zo stimuleren we de energietransitie, ook door zelf het goede voorbeeld te geven. In de zorg zijn investeringen nodig in schuldhulpverlening en de sociale werkvoorziening. In het overzicht onderaan deze pagina vindt u een helder overzicht van de (36) investeringsplannen. Op 6 november vindt hierover de besluitvorming plaats in de raad. Wethouder Jos Boerland: “We zijn blij dat we deze investeringsplannen kunnen voorleggen aan de raad, ondanks de financiële uitdaging die er is. We blijven denken in kansen en ambities, samen met raad en inwoners. Daarnaast willen we de lasten voor inwoners graag zo laag mogelijk houden”.

Beperkte verhoging OZB

De OZB (onroerende zaakbelasting) gaat in 2019 alleen met de normale inflatie omhoog, is het voorstel van het college. Dit is ook zo afgesproken in het coalitieakkoord. Daarmee houden we de lasten voor inwoners en ondernemers zo laag mogelijk. Dit kan omdat onze financiële positie stabiel is. Daarnaast zijn er wel een aantal heffingen die verplicht omhoog gaan, zoals de afvalstoffenheffing.

Overzicht van de te honoreren aanmeldingen (kadernota fase 2)
- voorstel van college aan raad -

1 - Ondermijnende criminaliteit/juridische kwaliteit 
Ondermijnende criminaliteit is misdaad die maatschappelijke structuren of het vertrouwen daarin schaadt. Om dit probleem te kunnen blijven bestrijden is er juridische deskundigheid nodig.

2 - Uitbreiding capaciteit BOA 
Een buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) zet de gemeente in om de veiligheid te handhaven. De huidige formatie van onze BOA’s is onvoldoende doordat er steeds meer behoefte aan inzet is.

3 - Uitwerken visie begraafplaatsen en tariefstijging 
Om de gewenste kwaliteitsverhoging van onze begraafplaatsen te kunnen realiseren, gaan we de kwaliteit van de (oude) paden en de padenstructuur verbeteren, daarnaast investeren we in groenaanplant om een meer parkachtige sfeer te creëren. Ook stellen we een lijst op met monumentale/ beschermingswaardige monumenten op onze begraafplaatsen, om deze voor de toekomst te kunnen behouden. Door een kleine verhoging van de leges (3% in 2020) blijven we onder het gemiddelde van de grafkosten in Friesland.

4 - Herinrichting Geert Knolweg Joure  
Na afronding van het nieuwe Knooppunt Joure is een nieuwe entree van Joure ontstaan. De nieuwe hoofdingang van Joure sluit aan op de Geert Knolweg, die we willen herinrichten voor een goede en veilige doorstroming van alle soorten verkeer. 

5 - Herinrichting Haulsterweg/Jousterweg Haskerhorne  
Deze wegen in Haskerhorne zijn toe aan grootschalig onderhoud van het groen, de wegen en de riolering. Dit moment willen we gebruiken om samen met het dorp te kijken naar een inrichting die past bij het gebruik nadat het Knooppunt Joure klaar is. 

6 - Herinrichting Lycklamawei Nijemirdum 
De doorgaande weg van het dorp willen we naar wens van Dorpsbelang inrichten naar een 30 km/uur weg. De kruisingen worden gelijkwaardig en de komgrens wordt aangepast.

7 - Opwaarderen ecologische hoofdstructuur Oudehaske 
Tussen de Veenscheiding en de Jousterweg ligt een op het oog prachtige natuurstrook. Ecologisch gezien is het echter niet meer geschikt voor de natuur die daar bedoeld is. We willen de zone weer geschikt maken voor onder andere vlinders, otters en diverse plantensoorten.

8 - Aanleg carpoolplaats Joure-West 
Bij de afrit Joure-West is nu een onofficiële carpoolplaats in de berm waar veel gebruik van wordt gemaakt. We willen bij de realisatie van de aansluiting voor de nieuwe woonwijk Broek-Zuid (met een rotonde) tegelijk een nette carpoolplaats aanleggen.

9 - Uitbreiding fietsenstalling busstation Lemmer 
Bij het busstation Lemmer staan al lange tijd veel meer fietsen dan er fietsenstalling beschikbaar is. We willen daarom de stallingsruimte fors uitbreiden zodat iedereen zijn stalen ros fatsoenlijk kan parkeren.

10 - Uitrol toeristische overstappunten  
Toeristische overstappunten (TOP) zijn plekken waar bijvoorbeeld vaarroutes, wandelroutes en fietsroutes bij elkaar komen, idealiter in de buurt van andere faciliteiten zoals horeca of sanitair. We willen de komende jaren minimaal 10 van zulke TOP’s aanleggen om meer bezoekers te trekken en betere te faciliteren.

11 - Uitbouwen recreatie noordzijde Tsjûkemar 
Onder de naam Club van Aanjagers hebben een groep ondernemers en bewoners rondom het Tsjûkemar plannen ontwikkeld voor meer reuring op en rond dit meer. Als gemeente willen we samen met provincie en Marrekrite graag meewerken aan realisatie van de projecten.  

12 - Ontsluiting De Burde Bakhuizen 
Het dagelijks (zwaar) transport van en naar dit bedrijventerrein die nu een grote last zijn voor het dorp, zouden eigenlijk via een nieuwe ontsluiting moeten gaan om het dorp te ontlasten. De provincie kan maximaal 50% meebetalen. 

13 - Contractmanagement samenleving 
Binnen het sociaal domein hebben wij veel contracten met verschillende leveranciers/partners. Om het maximale uit onze contacten te halen en hierop te sturen zijn we vanaf 2017 gestart met het projectmatig invullen van contractmanagement. De wens is om hiervoor een contractmanager aan te stellen. 

14 - Formatie informatie & data-analyse 
Een nieuwe functionaris informatievoorziening en data-analyse levert inzicht in de vorm van analyses ter ondersteuning van de planvorming op het sociaal domein.

15 - Brandstoftanks op gemeentewerven  
Het installeren van eigen brandstoftanks met fossielvrije diesel op de werven in Joure en Lemmer, zorgt ervoor dat het gebruik van blauwe diesel voor ons wagenpark haalbaar wordt (zie voorstel 16 hierna). Dit omdat blauwe pompstations nog zeer beperkt beschikbaar zijn.  

16 - Fossielvrije brandstof 
In 2017 gebruikte ons wagenpark (maaiers, tractors, vrachtwagens etc.) 270.000 liter diesel. Tijdens de Elfwegentocht hebben we proefgedraaid met fossielvrije blauwe diesel. Met wat extra budget kunnen we het duurdere blauwe diesel het hele jaar rond gebruiken.

17 - Ontwikkelingen ICT en samenwerking buurgemeenten ICT en DIV 
Om nu en in de toekomst te kunnen blijven voldoen aan de automatiseringsvraag vanuit diverse projecten, moeten we in ICT blijven investeren. De vraag komt door digitale dienstverlening, samenwerking met buurgemeenten, doorontwikkeling van (grote) applicaties voor onder andere het sociaal domein, inspelen op privacy (AVG) en toename in de vraag naar flexibiliteit van werkplekken.

18 - Definitieve huisvesting 
De gemeente laat onderzoeken of het mogelijk is om bestuur en kantoorpersoneel van De Fryske Marren volledig op Herema State te huisvesten. We werken al aan de eerste stap hiervan: het aanpassen van de glazen vleugel van Herema State 1, dat in het voorjaar van 2019 klaar moet zijn. 

19 - Evalueren visie De Fryske Marren  
Al voor het ontstaan van deze gemeente, in 2012, is een visie voor De Fryske Marren opgesteld. De coalitiepartijen in de gemeenteraad willen deze visie evalueren, samen met inwoners.

20 - Traject lokale democratie 
In de vorige raadsperiode hebben we samen met het ministerie van BZK, inwoners en dorpsbelangen een traject ingezet om de lokale democratie in De Fryske Marren te versterken. In dit proces werken bewoners, raad, college en ambtenaren samen aan het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen. De uitkomsten hiervan werken we de komende raadsperiode verder uit, zodat we concrete stappen kunnen zetten.

21 - Internationale betrekkingen
De stedenband tussen het Duitse Drolshagen en De Fryske Marren (oorspronkelijk Joure) bestaat in 2019 50 jaar. Om hier de nodige aandacht aan te besteden met passende activiteiten, ondersteunt de gemeente het lokale comité met extra geld en ambtelijke inzet.

22 - Verhogen restauratie Westermartoren 
Vorig jaar is er geld beschikbaar gesteld voor de restauratie van de Westermartoren. Bij het verder uitwerken van het restauratieplan door BRM bleek dat het werk aan muren en houtconstructies ingrijpender en duurder is dan vooraf geraamd. Voorstel is dat zowel de stichting BRM als de gemeente ieder 50% van deze meerprijs betalen. 

23 - Opheffen voorziening recreatieve projecten 
Een aantal kleinschalige recreatieve voorzieningen zijn de laatste jaren opgeheven. De werkzaamheden die er nog zijn kunnen we prima betalen vanuit het reguliere onderhoudsbudget voor vaarwegen. Een aparte voorziening is daarom niet meer nodig.  

24 - Vergunningverlening en toezicht glasvezelkabel 
In onze gemeente wordt de komende jaren een kleine 500 kilometer aan glasvezelkabel aangelegd. Om deze aanleg goed te begeleiden, huren we een jaar lang extra personeel in voor onder andere  vergunningverlening, tracébepaling en toezicht.

25 - Energietransitie De Fryske Marren 
Veel inwoners en ondernemers in onze gemeente zijn goed op weg om hun woningen en panden te verduurzamen. Samen met de inwoners en ondernemers gaan we onderzoeken hoe we hele wijken en kernen van het gas kunnen krijgen en op andere wijze energie kunnen opwekken.

26 - Onderzoek veiligheid en uitbreiding fietsroutenetwerk 
In onze gemeente wordt veel gefietst. We willen onderzoek doen naar knelpunten voor zowel recreatieve fietsroutes als woon-werk-fietsverkeer. Voor het daadwerkelijk veiliger maken van de gevonden knelpunten en het uitbreiden van recreatieve routes wordt later geld aangevraagd.

27 - Vervolgaanpak Tûk Wenjen 
Voor een duurzame gemeente is het van belang om alle inwoners hierin mee te nemen en ze bewust te maken van de energietransitie die gaande is. Via Tûk Wenjen worden bewoners (van particuliere koopwoningen) actief betrokken bij de energietransitie en het behalen van de doelstelling van de gemeente voor de langere termijn. 

28 - Evaluatie Sociaal Economisch beleidsplan 
Het Sociaal Economisch beleidsplan uit 2015 is toe aan een evaluatie en actualisatie. Dat doen we samen met de belangrijkste partners. 

29 - Promotie regio/De Fryske Marren Lelystad Airport 
We willen onderzoeken welke kansen de komst van Lelystad Airport voor onze regio geeft. Op welke wijze kunnen we extra bezoekers naar de regio halen nu er een extra luchthaven in de buurt komt.  

30 - Bouwvoorbereiding nieuwbouw Zuyderzee Lyceum 
Het Zuyderzee Lyceum in Lemmer wil over enkele jaren een nieuwe school bouwen. Daarbij zoeken ze samenwerking met Basisschool De Tweespan. Dit budget is bedoeld als voorbereiding op die nieuwbouw.  

31 - Bijdrage kunstwerk Klaas Gubbels 
Museum Joure wil een kunstwerk van Klaas Gubbels aanschaffen. Deze kunstenaar maakt kunstwerken gebaseerd op koffiekannen, zeer passend bij de koffiehistorie van Joure. Dit kunstwerk zou geplaatst worden rondom de entree van het museum.  

32 - Plan van aanpak speelvoorzieningen 
Het huidige budget voor vervanging en onderhoud van de speeltoestellen is te laag. We willen de levensduur en het gebruik van de 870 speeltoestellen goed in kaart brengen, voordat we keuzes maken voor de toekomst en voor eventueel aanvullend budget. Hiervoor is eerst onderzoek nodig. 

33 - Formatie beleid en bedrijfsvoering afdeling samenleving 
Er zijn veel ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Zo wordt er hard gewerkt aan het terugdringen van eenzaamheid, de aanpak van personen met verward gedrag, het creëren van kansen voor minder zelfredzame jongeren en het voorkomen van problematische schulden. Daarnaast zijn er forse opgaven op het gebied van de transformatie van het sociaal domein, de financiële beheersing hiervan en het maken van nieuw beleid samen met onze inwoners (interactieve beleidsvorming). Om alle werkzaamheden in de toekomst uit te kunnen voeren is in ieder geval voor de komende 3 jaar tijdelijk extra formatie nodig. 

34 - Aanpak van personen met verward gedrag 
Verschillende partijen op lokaal en regionaal niveau werken samen om te zorgen dat mensen met verward gedrag de juiste zorg en ondersteuning krijgen. In Fryslân is hiervoor een regionaal plan opgesteld. Hierin staan onderwerpen genoemd die door de provincie en gemeente gezamenlijk, maar ook met andere betrokken instanties opgepakt moeten worden.  

35 - Sociale werkvoorziening 
Binnen de Sociale Werkvoorziening (Empatec) wordt gewerkt met een bijzondere en kwetsbare doelgroep. Hier gaan wij als gemeente zorgvuldig mee om en zorgen ervoor dat deze inwoners continuïteit wordt geboden en dat ze aansluiting blijven houden met de samenleving. In de komende jaren daalt de Rijkssubsidie voor de sociale werkvoorziening steeds verder, waardoor een extra bijdrage van de gemeente noodzakelijk is.  

36 - Schuldhulpverlening 
Uit recent onderzoek blijkt dat 1 op de 10 huishoudens schulden heeft. Dit betekent dat ongeveer 1.800 huishoudens in De Fryske Marren schulden hebben. Wij werken er aan om het aantal inwoners dat in armoede leeft en te maken krijgt met problematische schulden, terug te dringen en effectiever te helpen.