Varen in de mist (26-10-2018)

Afbeelding burgemeester Fred Veenstra

In de huis-aan-huis bladen van deze week stonden twee koppen naast elkaar. “Drie miljoen niet naar de zorg” boven een artikel over de kosten van het sociaal domein in onze gemeente. En “Mistige start met vorst” boven een mooie foto van een groep paarden in de mist. Bij mij kwam toen de titel van deze blog naar boven.

Ik moest denken aan een uitspraak die onze (inmiddels voormalige) wethouder Janny Schouwerwou regelmatig deed. Als het gaat om de kosten van het sociaal domein is het als “varen in de mist” zei ze vaak. We hebben een koers uitgestippeld, maar het is grotendeels nieuw voor de gemeente en we hebben het niet allemaal zelf in de hand. Pionieren dus. Vanaf 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor alles op het terrein van WMO, jeugdzorg en participatie. Of het nu gaat om huishoudelijke hulp, een scootmobiel, opname in een jeugdzorginrichting, de bijstand, re-integratie naar een nieuwe baan en nog veel meer, de gemeente moet het regelen. Natuurlijk kregen we daar geld voor van het rijk. Maar minder dan het rijk en de provincies er altijd zelf aan hadden uitgegeven. En in onze eigen situatie kwam er nog bij dat we ook nog in het herindelingsproces zaten. Drie gemeenten die één moesten worden. Er moest één organisatie worden opgebouwd die ook al gelijk met een forse bezuinigingsopdracht te maken had. Geen gemakkelijke periode dus. Ik was er niet bij in die eerste jaren, maar ik kan wel zeggen dat ik vind dat de gemeente zich er behoorlijk goed doorheen geslagen heeft. Maar het sociaal domein is wel een kluif. Een schrale troost is dat bijna iedere gemeente met hetzelfde probleem kampt. Tytsjerksteradiel verwacht over 2018 een tekort van € 2,5 miljoen op jeugdzorg stond deze week in de Leeuwarder Courant. In het blad Binnenlands Bestuur stond ook een opsomming van de miljoenentekorten op de jeugdzorg: regio Groningen 39, regio Amsterdam 33, Den Haag 20, Zeeland 10, Zoetermeer 7. Het kabinet weigerde tot nu toe met extra geld over de brug te komen. Maar de minister zegt nu in ieder geval een onderzoek toe. Een voorzichtige eerste stap zullen we maar zeggen.

Maar is er in onze gemeente echt geld niet naar de zorg gegaan? Die uitspraak in de krant suggereert dat de zorg, en dus de mensen die afhankelijk zijn van zorg, niet gekregen hebben waar ze recht op hebben. Volgens mij is er maar één antwoord mogelijk: iedereen die recht heeft op zorg heeft die zorg ook gekregen. En juist daarom zijn er tekorten ontstaan. Er moest in onze begroting geld bij voor het sociaal domein om aan de behoefte aan zorg te kunnen voldoen. En daarom doen we nu onderzoek om te kijken hoe dat nu precies is gekomen en hoe we in de toekomst zorgen dat er wordt begroot zonder dat er in de loop van een jaar geld bij moet. Dat betekent dat we beter moeten ramen. Misschien kan het werk binnen het sociaal domein hier en daar efficiënter. Maar een fors groter budget voor het sociaal domein kunnen we alleen maar voor elkaar krijgen als we op andere beleidsterreinen met minder geld genoegen nemen. Daar zal het onderzoek zich de komende maanden op richten. En daarover zal de gemeenteraad in de loop van volgend jaar besluiten moeten nemen.

Weblog burgemeester Fred Veenstra.