In vrijheid kiezen (03-05-2019)

In vrijheid kiezen

Morgen is het weer 4 mei. Dan staan we, 74 jaar na 1945, opnieuw stil bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Deze week werd de uitslag van het jaarlijkse Nationaal Vrijheidsonderzoek gepubliceerd. Daaruit bleek dat niet alleen ouderen, maar ook kinderen en jongeren hechten aan een respectvolle herdenking met traditionele rituelen zoals het trompetsignaal, het zingen van het volkslied en vooral de twee minuten stilte. Jongeren vinden daarnaast dat er tijdens herdenkingen meer aandacht moet zijn voor mensen die nu door oorlogsgeweld om het leven komen. Het perspectief op de oorlog en het herdenken van slachtoffers wordt internationaler.

Toen ik over dit onderzoek las moest ik denken aan het monument op de Joodse begraafplaats bij Tacozijl, onder Lemmer. Bij dit monument vindt in de serene stilte van deze kleine begraafplaatsop ieder jaar op de middag van vier mei een korte herdenking plaats. Ter nagedachtenis aan Jantje Jacobs, Sarah Blok en Jozeph Blok, drie Lemster Joden die in de oorlog in Auschwitz omkwamen. Maar op dit monument staat een tekst die tot nadenken stemt. Een tekst die past in de ideeën van jongeren om de herdenking in een breder kader te zetten.

“Juster barde it by ús, moarn is it wer earne oars”.

Die tekst op het monument neemt ons mee in de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, maar is ook een waarschuwing. Morgen kunnen diezelfde verschrikkingen elders op de wereld plaatsvinden. En dat is gebleken. Wij vieren op 5 mei dat we in ons land nu al 74 jaar zonder oorlog mogen leven. Maar elders, en soms niet ver van ons vandaan, komen nog steeds vele mensen om door oorlogsgeweld. En net als in 1940-1945 worden oorlogen gevoerd door leiders van totalitaire regimes die nietsontziend uit zijn op alleenheerschappij. Wie daarin niet meegaat wordt uit de weg geruimd. Of dat nu de “vijand” is of een eigen inwoner die de moed heeft om na te denken. Oorlog en alleenheersers hebben niets met vrijheid te maken, hebben niets met keuzevrijheid te maken. Daarom is het jaarthema van het Nationaal Comité 4 en 5 mei goed gekozen. In Vrijheid kiezen is het thema. In ons land worden dit jaar drie verkiezingen gehouden. Over drie weken zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement. Wij mogen naar de stembus. Wij kunnen in alle vrijheid kiezen voor een partij die het best bij onze eigen opvattingen aansluit. Wij hoeven niet voor ons leven te vrezen wanneer we het niet met de heersende macht eens zijn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er geen verkiezingen. In heel veel landen worden er ook nu geen verkiezingen gehouden. Wij mogen, moeten onze oorlogsslachtoffers en hen die voor onze vrijheid hebben gestreden herdenken. En we mogen onze vrijheid en onze democratie koesteren. Ook als voorbeeld voor anderen. Om te voorkomen dat “it moarn wer earne oars bart.”

Weblog burgemeester Fred Veenstra.

Afbeelding: ©'Vrijheid geef je door' - Hajo de Reijger (Nederland)