Gesprek (27-09-2019)

Foto van paarden op paardenmarkt Jouster Merke

Joure staat deze week in het teken van de Jouster Merke. Vijf dagen feest. De jaarmarkt waarmee het feest begint wordt dit jaar voor de 553e keer gehouden. De Agrarische Schouw is er dit jaar voor de 67e keer. De Schouw wordt traditioneel op woensdagavond geopend met een bijeenkomst waar enkele honderden mensen uit de agrarische wereld met elkaar in gesprek gaan over een actueel thema. Dit jaar was het thema ‘Grond’. Het ging vooral ook over de prijs van de grond en de invloed die de grondprijs in de toekomst zal hebben voor de agrariër. Het is ook een traditie dat de burgemeester deze avond opent. In mijn toespraak heb ik een aantal zaken, waar ik de afgelopen weken mee te maken kreeg of zal krijgen, aan de orde gesteld.

Vlak voor de opening werden de eerste voorstellen van de commissie Remkes officieel bekend. Het stikstofprobleem waar we sinds de uitspraak van de Raad van State mee zijn geconfronteerd vraagt om maatregelen. De oplossingen die we in ons land hadden bedacht om met de Europese richtlijnen om te gaan deugden niet. Diep in ons hart zagen we dat allemaal aankomen, maar soms is het wel gemakkelijk om even een struisvogel te zijn. Langzamer rijden. Dat is misschien vervelend, maar redelijke mensen zullen de winst voor onze leefomgeving snel inzien. Maar ook: gerichte maatregelen voor de veehouderij in de buurt van natuurgebieden. Gerichte maatregelen. Dat klinkt al beter dan generieke maatregelen, zoals halvering van de veestapel. We wachten de uitwerking af. Het is in ieder geval iets anders dan de ongenuanceerde plannen vanuit de landelijke politiek die vorige week uitingen van woede en het gevoel niet begrepen en gewaardeerd te worden veroorzaakten.

Twee weken geleden waren we in Drolshagen, onze partnergemeente. Eén van de sprekers tijdens de herdenkingsavond was Peter Liese, lid van het Europees Parlement. Hij hield een indrukwekkend betoog, waarin hij nog eens de verworvenheden van de Europese eenheid en het belang van goede contacten over de grenzen heen uiteenzette. Trots zijn op wat er in de afgelopen decennia is bereikt. Maar de ontwikkelingen op ons eigen continent en de rest van de wereld wel goed volgen. De brexit is een bedreiging voor Europa, evenals handelsbeperkingen vanuit Amerika en ook de groeiende invloed van landen als China en India. Voor je het weet staat de positie van het verenigde Europa op de wereldschaal op de tocht. En laten we zorgen dat we dat niet aan onszelf te wijten hebben, aldus Peter Liese.

We leven niet meer in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperk zegt Jan Rotmans, hoogleraar veranderkunde. Hij spreekt binnenkort alle Friese bestuurders toe op de provinciale bestuurdersdag. We staan in deze wereld en in ons land op een kantelpunt. Stikstof, klimaatproblemen, de opkomst van de kunstmatige intelligentie, de demografische veranderingen in eigen land en in Europa, maar vooral ook de enorme mensenmassa die in Afrika geen bestaan meer kan opbouwen en ergens heen moet. Het zijn indringende vraagstukken, ieder apart en vooral ook in samenhang. Rotmans constateert dat heel veel anders gaat dan vroeger. Technologie maakt mogelijk dat zaken op kleine schaal worden georganiseerd, dat we in theorie geen grote bedrijven meer nodig hebben. En zien we dat niet op kleine schaal al in onze omgeving? Streekproducten, energie-coöperaties, buurtzorg-achtige bedrijven? Zijn we ook in onze omgeving niet al een stukje op weg met de transitie naar de kringlooplandbouw, en bewijzen we daarmee de ideeën van Rotmans? Nu worden ze misschien nog beschouwd als pioniers of dwarsdenkers, maar over niet al te lange tijd zal het aantal ondernemers, ook agrariërs, dat werkt met bijvoorbeeld de Global Goals van de Verenigde Naties in het achterhoofd in aantal toenemen en ons meenemen dat nieuwe tijdperk in. Goed voor onszelf, goed voor ons landschap, goed voor Europa en uiteindelijk ook voor de wereld.

Het thema was ‘Grond’. Bij het woord grond moet ik altijd denken aan een spreekwoord dat ik ooit leerde van een collega-gemeenteraadslid. Als de discussie hoog oplaaide zei hij “wie met modder gooit verliest grond”. Iets om over na te denken.

En dat deed ik toen ik zaterdagavond de jaarlijkse Vredesweekbijeenkomst van Kleurrijk Fryslân, dit jaar in Lemmer, mocht bijwonen. Vertegenwoordigers van heel veel religieuze stromingen vertelden elkaar wat vrede voor hen betekent. Vrede in het groot én vrede in het klein. Het ging over dialoog en verbinding. De bijdrage van de imam uit Leeuwarden was heel treffend. Hij benadrukte het begrip “mildheid” als basishouding voor ons leven. Vanuit mildheid het gesprek aangaan. Gesprek in plaats van discussie of debat. Gesprek tussen alle betrokkenen, en de gemeente doet graag mee, over de stikstofproblemen en alles wat er in de landbouw speelt. Gesprek om elkaar te begrijpen en tot gedragen oplossingen te komen. Wie weet bied de maatregelen waar Remkes over spreekt ook kansen, bijvoorbeeld in het veenweidegebied. Vanuit deze optiek is het niet handig om met trekkers de snelweg op te gaan. In gesprek gaan is veel beter. Dan gooi je niet met modder en verlies je geen grond. Dat leidt tot waardering en begrip voor elkaar.

Weblog burgemeester Fred Veenstra.