Brunssum ligt in Limburg, maar is dat ver weg? (08-12-2017)

Dit item is verlopen op 08-12-2018.
Afbeelding burgemeester Fred Veensta

In bestuurlijk Nederland ging het deze week vaak over Brunssum. In die Limburgse gemeente kondigde de burgemeester zijn ontslag aan. En dat deed hij omdat een recent benoemde wethouder blijft zitten. Ondanks een integriteitsonderzoek waaruit blijkt dat de wethouder een risico vormt voor de gemeente.

Na een bestuurscrisis moesten er in Brunssum nieuwe wethouders komen. Eén van de kandidaat-wethouders had een jarenlange geschiedenis van ruzie en gedoe, van veroordelingen en een conflict met de gemeente over een perceel grond. En hij zou wethouder grondzaken worden. De burgemeester liet een integriteitsonderzoek naar de kandidaat-wethouder instellen. Burgemeesters zijn sinds 2016 ook wettelijk verantwoordelijk om te waken over de bestuurlijke Integriteit binnen de gemeente. Maar voordat het rapport verscheen werd de kandidaat met de kleinst mogelijke meerderheid door de gemeenteraad tot wethouder benoemd. Na het verschijnen van het rapport riep de burgemeester, gesteund door de Commissaris van de Koning, de wethouder op om af te treden. Toen deze dat weigerde trad de burgemeester zelf af. Hij wil geen deel uitmaken van en gemeentebestuur dat de integriteitsregels aan zijn laars lapt. Op dit moment ligt er een oproep van minister Ollongren aan de wethouder om af te treden. We zullen zien hoe het afloopt.

Is Limburg ver weg of kunnen dit soort zaken ook bij ons gebeuren? Ik hoop dat het Limburgse voorval een incident is. En ik hoop ook dat ik zelf nooit met de gemeentewet in de hand ten strijde moet tegen integriteitsschendingen. Die gemeentewet is in dit geval trouwens niet zo’n krachtig wapen. De burgemeester heeft een taak. Maar daar staan niet echt bevoegdheden tegenover. De collega in Brunssum kon een onderzoek laten instellen, maar de benoeming niet tegenhouden. De gemeenteraad gaat daar immers over, de burgemeester niet. We moeten dus op een andere manier aan de slag om integriteitskwesties te voorkomen. En het belangrijkste middel is dan het gesprek. Regelmatig met gemeenteraad en college in gesprek over wat wel en niet kan. Ik merk dat dat helpt. In onze gemeente is er het besef dat integriteit een groot goed is. We zijn liever te voorzichtig dan dat we over de grens gaan. En daarom komt het zo nu en dan voor dat ik met iemand spreek over een zakelijk belang of een nevenfunctie die mogelijk kan conflicteren met  iets dat in de raad aan de orde is. In gesprekken met de besturen van de politieke partijen heb ik gewezen op het belang van integere politici. Daar kon men bij het vaststellen van de kandidatenlijsten rekening mee houden. Ik merkte dat er al partijen zijn die bijvoorbeeld een Verklaring Omtrent het Gedrag verplicht stellen. Prima. Wanneer er nieuwe wethouders komen zal ik voor de benoeming een integriteitsonderzoek laten uitvoeren. Inmiddels zijn alle burgemeesters het er wel over eens dat dit een goede zaak is. Zo’n onderzoek is niet alleen bedoeld om het doopceel van iemand  te lichten, maar ook om betrokkene te wijzen op de mogelijke conflicterende belangen die het wethouderschap met zich mee kan brengen.

En mocht u nu denken dat de burgemeester zelf aan zo’n onderzoek kan ontkomen; zeker niet. Bij de benoeming vindt er een uitgebreide screening plaats en ook daarna komt het onderwerp integriteit bij alle voortgangsgesprekken met de gemeenteraad en de Commissaris aan de orde. Liever een gesprek teveel dan te weinig.

Weblog burgemeester Fred Veenstra.